آشنايي با مباحث نوين مهندسي

 

1-   مهندسي معكوس

    اگر زماني داستانهاي ژول ورن براي آدمي  رويايي و تخيلي  بود ، اگر ديروز سفر به ماه و اعماق دريا و .... براي انسان محال و فقط در عالم تخيل امكان پذير بود اما در زمان كنوني ، بشر امروزي با شنيدن هر ايده و فكر تخيلي كمتر متعجب مي شود  و از امكان به واقعيت نپيوستن آن به راحتي نمي گذرد ، پيشرفت سريع همه جانبه تكنولوژي  كشورهاي صاحب آن را چنان با انگيزه نموده كه براي هر ايده و روياي نشدني     برنامه اي شدني تدارك مي بيند .

     نكته مهمي كه وجود دارد  اين است كه اين پيشرفت براي ممالكي كه درحال توسعه يا عقب مانده هستند به راحتي كشورهاي صنعتي و پيشرفته نيست در اين حين سوالي كه به ذهن آدمي خطور مي كند اين است : كشورهايي كه زماني به عللي نتوانسته اند  همپاي كشورهاي پيشرفته ،  رشد و پيشرفت نمايند چگونه مي توانند از اين قافله عقب نمانند ؟ و چگونه مي توانند اين اختلاف فاحش را از بين ببرند و يا كمتر نمايند ؟

    اين امر شايد براي برخي از كشورها رويايي و نشدني باشد ولي همانطوريكه اشاره شد هيچ چيزي براي بشر امروزي محال و نشدني نيست . علم و دانش براي انسان امروزي چنان ابزارهايي را فراهم كرده  ودر اختيارش گذاشته است كه اين امر هم ميسر مي باشد  فقط لازمه دستيابي به آن داشتن برنامه ريزي و مديريت هدفمند و از همه مهمتر اراده خواستن است .

    به يقين يكي از بهترين و كاراترين اين ابزارهاي علم و دانش ،  بحث هاي نوين مهندسي مي باشد . مهندسي معكوس Reverse Eengineering )   ) يكي از علومي است كه صاحبان اراده ممالك در حال توسعه آنرا ابداع و به آن دست يافته اند . كشورهاي كمي نيستند كه از اين ابزار بهمراه اصل مهم خواستن استفاده نموده و راه چندين و شايد صد ساله را در حداقل زمان ممكن  پيموده اند  كشورهاي جنوب شرق آسيا ، چين  و حتي ژاپن بهترين نمونه آنها هستند .

    براي روشن شدن مطلب صنعت خودرو كشور ژاپن را به عنوان  يك نمونه ملموس اشاره ميكنيم . و قتي كه اولين خودرو ساخت بشر در سال1769 توسط نيكولاس جوزف كاگانت در كشور فرانسه اختراع شد در ژاپن اصلاً چنين ايده اي وجود نداشت . توليد خودرو در ژاپن از سال 1920( يعني بعد از 150سال اختراع خودرو) با تقليد ، كپي برداري و مونتاژ خودروهاي آمريكايي و اروپايي  آغاز گرديد فورد آمريكايي( سال 1920 ) ، خودرويي با موتور كرايسلر ( سال 1932 ) ، خودرويي با موتور شورلت (سال 1934) و به همين ترتيب كپي برداري يا مونتاژ خودروهاي رولز رويس ، مرسدس بنز ، فيات و .... ولي اولين تلاشها براي  توليد خودرو تمام ژاپني ( ملي ) و داراي استاندارد بين المللي از سال 1936 آغاز شد و بعد از سي سال در دهه 1960 با سعي و تلاش فراوان مسئولان و كارشناسان ژاپني به عرصه توليد رسيد .

 

مهندسي معكوس روشي هدفمند ، آگاهانه با برنامه ريزي دقيق كه با بسيج كارشناسان علوم مختلف پايه و كاربردي جهت شناخت و بررسي نحوه عملكرد يك محصول نهايي مي باشد.

      ايجاد يك روش منطقي و سيستماتيك براي تعيين ميزان كمبود اطلاعات به كمك بسته اطلاعات فني   يا TDP   Technical Data Pakage ) ) براي پشتيباني از توليد يك محصول و سپس انجام كار تيمي منسجم براي تكميل اين اطلاعات ، مجموعه عملياتي است كه در فرآيند مهندسي معكوس به وقوع مي پيوندد . در اين روش اكيپ تحقيقاتي با بهره گيري از تجارب ، دانش ، دستگاهها و تجهيزات مورد نياز و دانش تحقيق و توسعه R&D سعي  در بدست آوردن نقشه طراحي محصول دارند تا پس از نمونه سازي (Prototyping  ) و در صورت لزوم ساخت نيمه صنعتي (Pilot Plant  ) به توليد محصول استاندارد و نهايي دست يابند در حقيقت مهندسي معكوس را مشابه سازي ، نسخه برداري و يا تقليد آگاهانه قلمداد     مي كنند مهندسي معكوس با كالا آغاز ميشود و به فرآيند طراحي مي رسد و دقيقاً مخالف روش توليد  مستقيم  Product Definition Statement (PDS)   است .

 

* مزاياي كلي مهندسي معكوس

-         لزومي ندارد  مسير  چندين ساله اي  كه كشورهاي پيشرو در زمينه توليد محصول  پيموده اند  طي شود .

-     با توجه به دانش سطح پايين كشورهاي در حال توسعه نسبت به كشورهاي صاحب تكنولوژي مهندسي معكوس بهترين ، ارزانترين و آسانترين روش براي كسب آن و كاهش فاصله زماني بدست آوردن و كسب سهم بازرگاني جهاني است از اين حيث مي توان  كشور چين را بعنوان بهترين مثال عنوان كرد .

-     بهترين مزيت مهندسي معكوس نسبت به خريد مستقيم تكنولوژي اين است كه در مهندسي معكوس امكان طراحي محصول جديد ، افزودن ويژگيها و رفع نواقص احتمالي محصول مادر بسيار زياد  مي باشد  ( كارخانه تويوتا در سال 1932 با ساخت  خودرويي با موتور كرايسلر شروع بكار كرد اما اينك همان كارخانه تويوتا با توليد سالانه  بيش از سي نوع مدل خودرو  و با استانداردهاي جهاني  فعاليت  مي كند )

-         تربيت نيروي متخصص در حين انجام فرآيندها و دسترسي به دانش فني  .

-         و....

 

* فازهاي فرآيند كلي مهندسي معكوس و متدولوژي آن

1-    تجزيه و تحليل عملكردي / اقتصادي با هدف گذاري ، جمع آوري اطلاعات ، ارزيابي  و          برنامه ريزي

2-    آناليزعملكرد  و دمونتاژ محصول

3-  آناليز سخت افزاري و نرم افزاري شامل : آناليزمواد ، بررسي فرآيند ساخت ،آناليز ابعادي و آناليز الكتريكي – الكترونيكي در صورت نياز و ...

4-    بهبود محصول و آناليز ارزش

5-    برنامه ريزي فرآيند توليد و تهيه ملزومات تضمين كيفيت

6-    تهيه مستندات نهايي .